Schorsing kwaliteitsborgers was te voorzien
“De schorsing van een kwaliteitsborger door een instrumentaanbieder was op zich wel voorzien. Zo zit het stelsel ook in elkaar”, zei Hajé van Egmond van het ministerie van BZK tijdens het Jaarcongres van de Vereniging BWT Nederland in Ermelo.
Hajé van Egmond van het ministerie van BZK .Foto: Jan Hagen.
Ruim 500 deelnemers – voornamelijk BWT’ers – bezochten het 23e jaarcongres van de Vereniging BWT Nederland. In één van de vele workshops in het middagprogramma evalueerde Hajé van Egmond van het ministerie van BZK de recente (gedeeltelijke) schorsing van enkele kwaliteitsborgers. Nog even resumerend. In augustus en september zijn drie bureaus van kwaliteitsborgers door hun instrumentaanbieder geschorst. Daaronder ook de grootste kwaliteitsborger in ons land met ruim 1.200 lopende projecten. Hierdoor moesten in totaal circa 1.250 projecten worden stilgelegd. Inmiddels is de schorsing van de grootste kwaliteitsborger door de rechter beperkt tot projecten met een bouwmelding na 25 augustus 2026. Dat betekent dat deze kwaliteitsborger de lopende projecten weer op kan pakken, maar voorlopig geen nieuwe projecten mag aannemen. Deze kwaliteitsborger is overigens in december 2025 ook al gewaarschuwd.
De betrokken instrumentaanbieder heeft van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) een waarschuwing gekregen. Dit wegens het niet ingrijpen op de onjuiste toepassing van het instrument door kwaliteitsborgers, en onvoldoende toetsing van effectiviteit van het instrument. De instrumentaanbieder was het niet eens met de waarschuwing van de TloKB en maakte bezwaar tegen het opleggen van de waarschuwing. Op 7 oktober heeft de bestuursrechter besloten dat de waarschuwing voorlopig door de TloKB uit het openbare register moet worden gehaald.
Reactie BZK
Hajé van Egmond over de schorsingen: “De beperking van de schorsing van de kwaliteitsborger en het verwijderen van de waarschuwing uit het openbare register betekenen niet dat de bestuursrechter een oordeel geeft over de inhoud van de zaak. De zaak over de schorsing betrof een kort geding en de uitspraak over de waarschuwing betreft een voorlopige uitspraak. In deze vonnissen doet de rechter dus nog geen uitspraak over de vraag of het besluit van de TloKB of de instrumenthouder rechtmatig was, maar of de procedures juist zijn gevolgd.”
Het besluit blijft volgens Van Egmond dus van kracht, totdat een rechter een uitspraak heeft gedaan over het beroep van de instrumentenhouder en de betrokken kwaliteitsborger tegen de waarschuwing, respectievelijk schorsing. “Voor de kwaliteitsborger kan de uitspraak in de bodemprocedure wel anderhalf jaar op zich laten wachten. De vraag is dus of deze kwaliteitsborger zo lang kan blijven functioneren zonder nieuwe projecten. Pas na de uitspraak weten we waar het mis is gegaan.”
En nu?
Volgens Van Egmond was een schorsing van een kwaliteitsborger door een instrumentaanbieder op zich wel voorzien: “Zo zit het stelsel ook in elkaar. De kwaliteitsborger werkt volgens zijn instrument en de instrumentaanbieder ziet toe op de juiste toepassing van dit instrument. Zo niet, dan kan de instrumentaanbieder de kwaliteitsborger waarschuwen, schorsen of zelfs schrappen. De TloKB doet vervolgens een reality check of het instrument leidt tot bouwwerken die voldoen. Ook ziet de TloKB toe op de uitvoering van het toezicht van de instrumentaanbieder op de toepassing van het instrument. Zo niet, dan kan de TloKB de instrumentaanbieder waarschuwen, schorsen of schrappen. Kortom: het stelsel zit juridisch op zich goed in elkaar. Alleen zijn we verrast door het aantal projecten dat stil kwam te liggen door de schorsing van één kwaliteitsborger.”
Deze gebeurtenis vraagt volgens Van Egmond wel om extra maatregelen: “Denk aan een aanwijsbevoegdheid van de TloKB, die de instrumentaanbieder kan verplichten een sanctie op te leggen aan een kwaliteitsborger. We moeten dan wel wettelijk regelen dat deze sancties in een openbaar register komen. Tachtig tot negentig procent van de klachten die we sinds vorig jaar binnenkregen, betrof al de gedeeltelijk geschorste kwaliteitsborger. Als aannemers in een openbaar register de klachten en sancties kunnen zien, dan kan men bepaalde kwaliteitsborgers uitsluiten. Dan verdwijnen de kwaliteitsborgers die onder de maat presteren vanzelf.”