“Restauratiewerk is te specifiek voor het reguliere onderwijs”

Wekelijks komen dit schooljaar 54 studenten van drie verschillende leerjaren van de bol-opleiding naar Hengelo voor hun praktijkdag. “Ze leren hier de onderdelen van het vak waaraan tijdens hun stage geen of amper aandacht wordt besteed. Het uitslaan van een hoek of maken van een trap bijvoorbeeld. Daarnaast gaan ze één dag naar school voor de theorielessen en de overige drie dagen zijn ze op hun stageadres. Dat is vaak een aannemer of meubelmaker”, zegt Kloek.

Elke dag is anders

Op hun stage werken de studenten aan verschillende projecten. “Tijdens de praktijkdag richten we ons hier zoveel mogelijk op het werk waarmee de studenten voor hun stage bezig zijn. Van ambachtelijk restauratietimmerwerk tot het gebruiken van traditionele technieken in een nieuwe luxe villa. Zo is voor elke student het programma anders en dat zorgt voor een dynamische sfeer in de werkplaats.”

Die verbinding met de leerwerkplek zorgt volgens Kloek voor betrokken partijen. “Samen met die bedrijven zorgen we niet alleen voor meer diepgang in de opleidingen, maar de projectmatige aanpak maakt ons ook uniek. De verschillende projecten waaraan deze bedrijven werken, bieden ons de kans om alle aspecten van ambachtelijk timmerwerk aan te bieden.”

Ook machinaal gereedschap

De leerling-meubelmakers richten zich meer op de ambachtelijke houtbewerking. Kloek: “Zij werken met massief hout en hun opleiding is niet te vergelijken met die voor een interieurbouwer. Die gebruiken andere materialen. Ook voor de meubelmakers geldt dat het traditionele ambacht centraal hier staat.”

Bij het uitoefenen van dat ambacht wordt gebruik gemaakt van veel handgereedschap, maar ook machinaal kan hout op een ambachtelijke manier bewerkt worden. “De studenten kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van de cnc freesmachine die we in de werkplaats hebben staan. Het gaat om de principes van het ambachtelijke vakmanschap.”

De mbo-opleiding Technicus Hout en Restauratie is niet de enige waar Ribo zich op richt. Zo kunnen studenten van de opleiding allround metselen een keuzedeel restauratie metselen volgen. Kloek: “Ze leren dan onder meer het inboeten van oud metselwerk en het aanbrengen van traditionele voegen.” Voor studenten van de opleiding allround timmerman biedt de stichting het keuzedeel restauratie timmeren.

Trainen en kennis delen

Voor vakmensen, maar ook voor ambtenaren, architecten en anderen die betrokken zijn bij restauratiewerk heeft Ribo trainingen opgezet. Van het verwerken van bladlood in monumentale gebouwen tot het na-isoleren van monumenten met traditionele materialen zoals vlas. “Die trainingen geven we hier in ons eigen centrum, maar bieden we ook aan als in company trainingen. Daar is veel belangstelling voor en die trainingen zijn elke keer weer een momenten waarop onderling veel kennis wordt gedeeld. Zo willen we onze rol als kennisinstelling steeds verder uitbreiden”, zegt Kloek.

Ribo staat voor Restauratie & Innovatie in de bouw in Overijssel, maar anno 2026 heeft de stichting haar grenzen wel verlegd. Kloek: “We komen inmiddels op veel andere plekken in het land. Zo hebben we onlangs in Groningen een training gegeven aan aannemers die werken aan de door aardbevingen beschadigde gebouwen. Door de training daar te geven, kunnen meer vaklieden uit de omgeving de training makkelijker volgen. Daar profiteren wij uiteindelijk ook weer van.”

Zijn deze trainingen vooral praktijkgericht, ook aan de theorie besteedt de stichting veel aandacht. “Ambtenaren en uitvoerders moeten niet alleen de wet- en regelgeving kennen, ze moeten het restauratiewerk in de praktijk ook goed kunnen begeleiden en beoordelen. Daarom proberen we de theorie van de kwaliteitseisen en andere regelgeving zo praktisch mogelijk te vertalen. Op die manier kunnen gemeenten en aannemers goed samenwerken aan de restauratie van ons cultureel erfgoed.”