Duurzaam bouwen met Drentse nuchterheid
Voor de bouw van 96 appartementen in Assen deed woningcorporatie Actium een beroep op een lokale aannemer die al 101 jaar in de regio actief is: Bouwmij Hendriks. In het project staat duurzaamheid voorop. De daken krijgen hergebruikte kanaalplaatvloeren, de kozijnen zijn deels uit reclaimed hardhout, een kliksysteem maakt de bakstenen aan de gevels losmaakbaar. Zelfs met de vleermuispopulatie wordt rekening gehouden.
Tekst: Hans Fuchs – Foto’s: Kees Stuip
Geen reguliere kalkzandsteenblokken maar Caldubo, een duurzame variant met 40% gerecyclede grondstof.
Het is niet de eerste keer dat Bouwmij Hendriks voor Actium aan de Zilverschoonstraat actief is. In de zomer van 2022 bouwde het Assense mkb-bedrijf al eens een appartementencomplex voor de corporatie. Bij de vervolgopdracht die het familiebedrijf nu onder handen heeft, gaat het om net geen honderd duurzame appartementen – gasloos en ‘label A met een paar plusjes’, vertelt algemeen directeur Henk ten Brink. De appartementen hebben één tot drie slaapkamers en zijn ontworpen door HJK architecten, het bureau waar Bouwmij Hendriks in 2022 ook al mee samenwerkte.
Door de bergingen in de kelder onder te brengen, kunnen 12 extra appartementen op de begane grond gebouwd worden.
Het is niet de eerste keer dat Bouwmij Hendriks voor Actium aan de Zilverschoonstraat actief is. In de zomer van 2022 bouwde het Assense mkb-bedrijf al eens een appartementencomplex voor de corporatie. Bij de vervolgopdracht die het familiebedrijf nu onder handen heeft, gaat het om net geen honderd duurzame appartementen – gasloos en ‘label A met een paar plusjes’, vertelt algemeen directeur Henk ten Brink. De appartementen hebben één tot drie slaapkamers en zijn ontworpen door HJK architecten, het bureau waar Bouwmij Hendriks in 2022 ook al mee samenwerkte.
Eigentijdse duurzame nieuwbouw
Voor de nieuwbouw werden vier flats gesloopt. In overleg met de woningstichting en wethouder komen er ook vier nieuwe flats voor terug – dit keer met kelders, voor de bergingen. Zo is op de begane grond ruimte vrijgespeeld voor appartementen, goed voor een sprong van 84 naar 96 appartementen. Henk ten Brink: “Zo creëren we eigentijdse en duurzame nieuwbouw en vergroten de woningvoorraad in de gemeente Assen.” De oplevering van de woningen aan de Zilverschoonstraat staat voor medio 2026 gepland.
De bouw van de vier flats aan de Zilverschoonstraat is de grootste opdracht ooit voor Bouwmij Hendriks. De aannemer bouwt het project in vier treintjes, vertelt Henk ten Brink: “We zijn hier in oktober 2024 gestart. Als in flat A de kelderfundering en de beganegrondvloer gerealiseerd zijn, is in flat C de kelder in voorbereiding. Dat doen we vanwege de beperkte ruimte op de bouwplaats en het vele grondverzet in verband met de kelders. Daarnaast geeft het ons de mogelijkheid om alle disciplines met zoveel mogelijk vaste ploegen uit te voeren, zodat we een constante kwaliteit kunnen waarborgen.”
Verdeeld over vier gebouwen worden in totaal 96 nieuwe appartementen gebouwd.
Footprint
Actium legt in het project de lat hoog op het gebied van duurzaamheid. Installatietechnisch – met warmtepomp, ledverlichting, PV en oplaadpunten voor scootmobielen in de kelders – maar ook als het gaat om de footprint van de nieuwbouw. Actium stelt eisen aan bouwmaterialen, uitvoering en het natuurinclusieve karakter van de flats.
De 96 nieuwe woningen van Actium krijgen daken uit hergebruikte kanaalplaatvloeren en kozijnen met hout uit circulair gesloopte panden. Een deel van de kozijnen in de nieuwe flats bestaat straks uit reclaimed hardhout, geoogst via Insert – een initiatief van Veras, de organisatie van circulaire slopers die is aangesloten bij de AFNL. Na reiniging en een kwaliteitscontrole keert de helft van de toiletfonteinen uit de oude flats terug in de nieuwbouw. De gevels worden deels opgetrokken uit Finti, thermisch gemodificeerd grenen. In plaats van reguliere kalkzandsteenblokken gebruikt Bouwmij Hendriks in de Zilverschoonstraat Caldubo, een duurzame variant met 40% gerecyclede grondstof.
Een deel van de kozijnen bestaat uit reclaimed hardhout.
Naar klimaatneutraal
En dan die vleermuizen. Opdrachtgever Actium creëert in de nieuwbouw leefruimte voor de kolonie vleermuizen die voorheen onderdak vond in de spouwmuren van de gesloopte flats. De corporatie monitort vijf jaar lang of de dieren zich in de nieuwe flats vestigen en hoe ze zich houden. Bijzonder is dat de corporatie daarbij twee opties onderzoekt. De helft van de flats krijgt traditioneel metselwerk, met vleermuisvoorzieningen. In twee andere flats komt het ClickBrick systeem van Wienerberger, ook met voorzieningen voor de dieren. Henk ten Brink: “Het kliksysteem is duurzamer dan traditioneel metselwerk; de stenen worden droog gestapeld en zijn zodoende losmaakbaar. Je kunt ze hergebruiken in een volgend bouwproject. Punt van aandacht bij dat kliksysteem is dat er meer wind in de spouw komt. Atrium onderzoekt of dat effect heeft op het vleermuisbestand. Zo weten we over vijf jaar of ook dit kliksysteem zich leent als vleermuishabitat.”
Wij gaan stapje voor stapje samen met onze opdrachtgevers richting klimaatneutraal bouwen en wonen
Duurzaam bouwen is toekomst
Ten Brink kijkt de aandacht voor de vleermuizen naar eigen zeggen met ‘Drentse nuchterheid’ aan: “Duurzaam bouwen is de toekomst. Wij komen door de aandacht van politiek en opdrachtgevers voor klimaat, hergebruik en natuurinclusief bouwen voortdurend in aanraking met nieuwe thema’s. Wij kijken altijd wat wij daar mee kunnen en hoe we de kennis van onze mensen op deze gebieden op peil houden. We hebben een CO₂-certificaat, werken met accugereedschap, zorgen dat we logistiek slim opereren. Zo gaan wij stapje voor stapje samen met onze opdrachtgevers mee richting klimaatneutraal bouwen en wonen. En dat doen we graag zo goed mogelijk; het gaat ons om het verbeteren en om het voortbestaan van ons bedrijf.”
Bouwmij Hendriks bouwt in Assen in vier treintjes om alle disciplines met zoveel mogelijk vaste ploegen uit te voeren.
Hofleverancier
Vorig jaar vierde Bouwmij Hendriks zijn honderdjarig bestaan, een jubileum dat leidde tot de toekenning van het Predicaat Hofleverancier. Dat wordt vergeven aan bedrijven die honderd jaar of langer bestaan en een vooraanstaande plaats innemen in hun regio. Henk ten Brink: “Wij werken al 101 jaar vanuit Assen en doen dat met liefde voor het vak en vanuit de kernwaarden samenwerken, vertrouwen en respect – binnen ons bedrijf, met onze klanten en voor de lokale gemeenschap. Als erkend leerwerkbedrijf zetten we ons in voor de toekomst van onze sector. Op bouwprojecten voor de gemeente Assen stellen wij werkervaringsplaatsen beschikbaar, als stap op weg naar een baan. In samenwerking met praktijkopleiding PrO in Assen helpen we jongeren met praktijkstages aan de nodige ervaring in de bouw.”
Trots
Het vergeven van het Predicaat Hofleverancier gebeurt niet lichtzinnig, ondervond het bedrijf. Henk ten Brink: “De bestuurders en de onderneming zelf moeten van onbesproken gedrag zijn. Onze hele bedrijfsgeschiedenis is gecheckt, we zijn gecontroleerd op criminele activiteiten, fraude en belastingtechnisch. Zelfs de arbeidsinspectie kwam langs.” Het predicaat geeft bedrijven het recht om het koninklijk wapen te voeren met de toevoeging ‘Bij Koninklijke Beschikking Hofleverancier’. Ten Brink: “Dat wij groen licht kregen maakt ons als bedrijf heel trots. Als ik het predicaat bij een andere ondernemer aan de gevel zie hangen weet ik: ‘Die mensen, die kunnen wat’.”
Sinds 1924
Bouwmij Hendriks werd in 1924 opgericht door Albert Hendriks, die in dat jaar een lokaal timmerbedrijf startte in Assen. Na zijn overlijden in 1958 naam zoon Wolter de onderneming over. Dat was het begin van de transformatie tot het bedrijf van nu; een breed georiënteerde allround aannemer die actief is in de woning- en utiliteitsbouw, design & build, en beheer en onderhoud. Het werkgebied, vroeger een cirkel van vijf tot tien kilometer om Assen, is uitgegroeid tot de drie noordelijke provincies. Henk ten Brink, getrouwd met Fenny, de dochter van Wolter Hendriks, trad in 1986 aan in het bedrijf. In 2006 werd hij algemeen directeur: “Het bedrijf deed lange tijd alleen woningbouw. Om het risico te spreiden zijn we ons lang geleden ook gaan toeleggen op andere disciplines. Woningbouw en utiliteit maken momenteel beide veertig procent van onze portefeuille uit. Onderhoud en beheer is goed voor twintig procent van onze omzet. Dat doen we voor bijvoorbeeld corporaties als Actium en Woonborg, die hun eigen beheer en onderhoud uitbesteden, inclusief het verduurzamen van hun woningbestand. Daarnaast volgen we tenders en hebben we de kennis en competentie in huis om design & build te werken.”
Rekenwerk in de vingers
Bouwmij Hendriks heeft veertig man in dienst. Dat is fors minder dan de 330 man personeel die Bouwmij Hendriks voor de crisis in de jaren tachtig telde. Ten Brink: “We hadden destijds alle disciplines in huis. Als gevolg van de crisis hielden we alleen onze timmermannen over, de rest ging in onderaanneming. Daarna bleef onze bedrijfsgrootte jaren stabiel op veertig tot 45 man.”
Tot aan de financiële crisis in 2008. Ten Brink: “We verloren in een oogwenk vijf miljoen euro aan werk. Van de 44 werknemers moesten er dertien uit. Die haalden we daarna deels weer terug. Op ons kantoorpersoneel hebben we toen niet bezuinigd. Dat heeft ons vier jaar lang veel geld gekost, maar daarna hadden we wel nog de mensen in huis die het bouwkundige rekenwerk in de vingers hadden. Die kennis was bij veel andere bedrijven weggevloeid. Dankzij die houding werken hier betrokken collega’s die met plezier naar hun werk gaan. Dan komt er ook een hoop meer werk uit je handen.”