Arbeidsinspectie steeds vaker op de bouwplaats

Tekst: ing. Frank de Groot

Meer dan drie op de tien bedrijven voldoen niet aan de wettelijke arboverplichtingen en daardoor lopen werknemers onnodig risico op ongevallen en blootstelling aan bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen. Foto: Nederlandse Arbeidsinspectie.

De Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) vormt de basis van veilig werken. Hierin brengen werkgevers risico’s in kaart en leggen zij vast welke maatregelen nodig zijn om werknemers te beschermen. Bij de vorige editie van de arbomonitor was een duidelijke groei zichtbaar: toen steeg het aandeel bedrijven met een RI&E naar 64 procent, terwijl dit in de jaren daarvoor rond de 50 procent lag. Gezondheidsbewustzijn na de coronaperiode en intensiever toezicht hebben daaraan bijgedragen. Maar nu is het aandeel bedrijven met een RI&E slechts licht gestegen naar 68 procent.

De kwaliteit van de RI&E’s en plannen van aanpak stijgt ook maar nauwelijks. Die percentages lopen op richting 68-70 procent, maar een groeisprong blijft uit. De beperkte stijging laat zien dat verdere vooruitgang nodig blijft om de basis van arbobeleid op orde te krijgen.

Naast het in kaart brengen van risico’s zijn werkgevers verplicht om werknemers voor te lichten en toezicht te houden op veilig en gezond werken. Slechts 20 procent van de werkgevers doet dit aantoonbaar.

Gevaarlijke stoffen extra punt van zorg

Een kwart van de bedrijven werkt met één of meer gevaarlijke stoffen. Bij 45 procent van deze bedrijven worden geen of onvoldoende maatregelen genomen om de risico’s te beheersen. Dit aandeel is nagenoeg onveranderd ten opzichte van eerdere metingen. Blootstelling aan gevaarlijke stoffen kan leiden tot ernstige gezondheidsschade, vaak pas op langere termijn.

Verbetering noodzakelijk

De uitkomsten van de monitor laten zien dat verdere verbetering noodzakelijk is om veilige en gezonde arbeidsomstandigheden voor werknemers te waarborgen. Vandaar dat de Nederlandse Arbeidsinspectie blijft controleren. Zo zijn de controles op fysieke belasting in de bouw geïntensiveerd binnen het inspectieproject ‘Fysieke belasting in de bouw- en infrasector 2024-2026’. Daarbij heeft zij een lijst van beroepen geselecteerd waarvan duidelijk is dat de fysieke belasting hoog is en kans op uitval het grootst. Voornemen was eerst om de inspectie per beroepsgroep op te pakken. Maar de Arbeidsinspectie merkt dat het efficiënter is om tijdens bouwplaatsbezoeken meerdere beroepen tegelijk te controleren. Dit moet bijdragen aan een betere naleving van de regels rondom fysieke belasting en het voorkomen van gezondheidsrisico’s.

Sinds 2025 worden al stratenmakers, stukadoors en zandcementdekvloerleggers gecontroleerd. “Het handmatig aanmaken, transporteren en leggen van zandcementdekvloeren geeft voor de betrokken werknemers een sterk verhoogd risico op gezondheidsklachten”, aldus de Arbeidsinspectie. “Bij stukadoren is sprake van een sterk verhoogd risico op gezondheidsklachten als gevolg van handmatig tillen, repeterende werkzaamheden en werkhouding.” Ook zijn er in 2025 al diverse infraprojecten stilgelegd, omdat stratenmakers volgens de Arbeidsinspectie te zwaar werden belast. Werklui stonden te lang in een te fysiek belastende werkhouding. Helemaal verrassend was deze controle niet. Daarom wordt er ook in 2026 strenger gehandhaafd.

Veel klachten ontstaan door handmatig tillen, repeterende werkzaamheden en een verkeerde werkhouding. Foto: VCA-cursus.com.

Uitbreiding naar andere beroepen

Sinds 26 januari 2026 zijn de inspecties uitgebreid naar blokkenstellers (ruwbouw en afbouw), plafond- en wandplatenstellers en werknemers die kozijnen en deuren stellen.

Sinds 1 mei 2026 ligt de focus óók op betonstaalvlechters, glaszetters, metselaars, monteurs metalen dak-/gevelelementen en dakdekkers platte daken. Dit project wordt landelijk uitgevoerd en loopt tot eind 2026.

Vallen en hijsen

De Nederlandse Arbeidsinspectie blijft ook hameren op beperken van valgevaar. Begin dit jaar werd bijvoorbeeld het werk van een dakdekker uit de regio Twente voor een maand stilgelegd. De stillegging volgde op een reeks herhaalde overtredingen van de regels voor veilig werken op hoogte in de afgelopen vijf jaar. Op meerdere locaties in het land werden werkzaamheden op daken uitgevoerd, zonder dat voldoende maatregelen waren genomen om valgevaar te voorkomen. Hiervoor zijn meerdere boetes opgelegd, die in de loop der jaren zijn opgelopen van 4.800 euro tot 10.800 euro. “Vallen van hoogte is veruit het grootste ongevalstype in de bouwsector. In 2024 had 35 procent van onze afgesloten ongevalsonderzoeken betrekking op valincidenten. Daarom is het van groot belang dat werkgevers de juiste veiligheidsmaatregelen treffen om werknemers te beschermen”, aldus de Arbeidsinspectie.

En als klap op de vuurpijl inspecteert de Nederlandse Arbeidsinspectie sinds najaar 2025 extra op hijswerkzaamheden. De inspecteur let vooral op onder meer de aanwezigheid van een actueel hijsplan, keuringscertificaten, opleiding van de kraanmachinist en deskundigheid van de hijsbegeleider. Ook let men op de aanwezigheid van een anti-bots-systeem of zwenkbegrenzing op kranen wanneer er gewerkt wordt met meerdere kranen in elkaars draaibereik.

Kortom: je bent gewaarschuwd! Werk veilig en volgens de regels. Anders is er risico op een boete en stillegging van een werk. Of nog erger: een medewerker raakt overbelast of er gebeurt een ongeval. Leg dat maar uit aan een partner die thuis wacht op haar echtgenoot…