Vaste contracten blijken diep verankerd in mkb-DNA

Tekst: Arie Grevers Beeld: stockfoto’s

We zijn ‘m al bijna weer vergeten, de grote kredietcrisis die begon in 2008 en aanhield tot 2016. Nauwelijks werk, massaontslagen en vele bedrijven moesten de poorten sluiten. De ervaringen opgedaan tijdens de crisis hadden een grote impact op de verhouding tussen de flexibele schil en het aantal werknemers met een vast dienstcontract. Was die voor de crisis 30/70 procent, na de crisis hadden de bedrijven in bouw en infra gemiddeld 30 procent vaste mensen in dienst tegen 70 procent uit de flexibele schil. De crisis had velen met de neus op de feiten gedrukt: mensen in vaste dienst bleken plotseling een continuïteitsrisico, nog even los van het persoonlijke drama dat gepaard gaat met ontslag. In het bijzonder bij mkb-ondernemingen – veelal familiebedrijven – waren zij meer dan personeelsleden en vaak al decennialang trouwe, vakbekwame en loyale medewerkers, die je pas ontslaat als je door je reserves heen bent en het echt niet anders kan.

Aantal zzp’ers afgenomen

Maar hoe is het nu, anno 2026? Zijn de verhouding nog hetzelfde of is er een wijziging opgetreden? De tijden en de regels zijn anders. Het moratorium op handhaving schijnzelfstandigheid is eraf. De orderportefeuilles zijn over het algemeen goed gevuld. En het DNA bij mkb’ers neigt onveranderd naar een stabiele kern van vaste medewerkers. Het CBS houdt stijging en daling van zzp’ers nauwlettend in de gaten. Over alle sectoren is vorig jaar het aantal zzp’ers afgenomen met 62.000 en in de bouw met 20.000. We vroegen een drietal ondernemers of ze binnen hun eigen bedrijf die trend terugzien. De antwoorden wisselen maar ze zien wel dat de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid effect heeft. De drie ondernemers zijn:

• Alex Kort, financieel directeur/eigenaar bij Aannemingsbedrijf Project Rotterdam;
• Johan de Krom, directeur/eigenaar De Krom B.V.;
• Rob Konijn, directeur/eigenaar Germieco Groep (Germieco BV & Bevanos BV).

Rob Konijn (Cumela, sectie MKB INFRA):

“Bij twijfel vast dienstverband of afscheid”

“Bij ons is er in de verhouding vast/flexibele schil over de jaren niet zo heel veel veranderd. We doen vooral een beroep op onze flexibele schil tijdens de jaarlijkse piekmomenten. Dat is bij ons traditioneel het voorjaar en de maanden voorafgaande aan de kerst. Zo heeft onze jaarcyclus er altijd uitgezien en dat zal ook wel zo blijven. En als ik het over onze flexibele schil heb, dan zijn dat voornamelijk gespecialiseerde bedrijven die met eigen personeel en materieel werk in onderaanneming uitvoeren. Denk aan stratenmakers, specialisten grondverzet en rioolwerkzaamheden. Meestal bedrijven waarmee we een langdurige relatie onderhouden en die op de grotere werken al voor de aanbesteding betrokken zijn bij de prijsvorming en het plan van aanpak. Op de kleinere projecten kunnen we na de aanbesteding capaciteit bij hen inkopen. Die bedrijven proberen we ook in de meer werkluwe perioden zoveel mogelijk aan ons te binden. Want zijn ze helemaal bij je weg, dan is het maar afwachten of ze tijd voor je hebben in de drukke perioden.

De zzp’ers zie je bij ons voornamelijk in voorman- of uitvoerderpositie. Het zijn doorgaans uitstekende vakmensen die hun zaakjes goed op orde hebben, ondernemers zonder personeel. Ze rijden in een eigen busje met alles erop en eraan en werken volstrekt zelfstandig. Je weet van hen dat ze helemaal binnen de lijntjes van de regels kleuren. Daar hoeven we ons geen zorgen over te maken.

Waar we twijfels hebben, daar moeten we alert zijn – Rob Konijn

Maar waar we twijfels hebben, daar moeten we alert zijn. Dat zijn we en de meesten van onze collega’s zijn dat inmiddels wel geworden door de strengere wetgeving. Wij gaan dan afschalen. Dat begint met een goed gesprek. Is het een optie dat de betreffende zzp’ers de overstap maken naar een vast dienstverband? Willen wij dat en willen zij dat? Het kan zijn dat je na een oriënterend gesprek afscheid neemt van elkaar. Maar eigenlijk wil je dat niet. Liever onderzoek je of er een vast dienstverband in zit. Soms lukt dat en soms merk je dat de verwachtingen wat hooggespannen zijn. Ze zijn een uurtarief gewend dat veel hoger is dan het loon dat ik betalen kan. Natuurlijk probeer ik dan uit te leggen, dat ze vakantiegeld krijgen, dat er gewerkt wordt aan een pensioenopbouw, dat ze recht hebben op doorbetaling bij ziekte en dat de cao nog tal van andere voordelen kent, die ze niet hebben als zzp’er. Lukt het me hen te overtuigen dan zijn ze van harte welkom. Zo niet, dan moeten ze hun geluk elders zoeken.”

Johan de Krom (Straatwerk Nederland):

“Zzp’er moet over ondernemersbloed beschikken”

“Er is zeker een beweging op gang gekomen, sinds enkele grote bedrijven een naheffingsaanslag loonbelasting hebben ontvangen over zzp’ers die bij nader onderzoek schijn-zzp’ers bleken te zijn. Door het strenge handhavingsbeleid word je als ondernemer wel gedwongen te acteren. Terwijl we in de stratenmakersbranche eigenlijk vinden dat je het probleem op het bordje moet leggen van diegenen die het probleem veroorzaken en dat zijn de zzp’ers. Als zij keurig netjes een pensioenpremie en een premie voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering afdragen en gaan investeren in een eigen bedrijfsbusje met inrichting, kortom voldoen aan verplichtingen die je redelijkerwijze mag verwachten van een zelfstandige, dan komen ze uit op een uurtarief van zestig, misschien wel tachtig euro. Dat is helder en duidelijk. Dan ben je een echte zelfstandige die zijn eigen boontjes kan doppen en weten wij precies waar we aan toe zijn. Nu zie je veel stille armoede onder zzp’ers. En dat zijn vooral die mensen die in de crisistijd met een 7.500 euro startersbonus van de UWV zelfstandig zijn geworden. De UWV heeft ervoor gezorgd dat er toen velen voor zichzelf zijn begonnen zonder te beschikken over ondernemersbloed. Zzp’er zijn is een keuze voor ondernemerschap. Ik vind het raar dat wij worden aangesproken op regelgeving waaraan zij moeten voldoen.

We hebben al zoveel van die regeltjes waar we op moeten letten. Grijze wolkjes noem ik ze, omdat ze het plezier in het ondernemerschap wegnemen. Laatst hadden we weer zo’n akkefietje, zo’n grijs wolkje. Het ging om een opdracht voor een groot aantal boomvakken. De uitvoerder had voor elk boomvak keurig een clickmelding gedaan, behalve bij eentje, die was hij vergeten. En dat kwam ons zomaar op een schadevergoedingseis van 50.000 euro te staan.

Ik vind het raar dat wij worden aangesproken op regelgeving waaraan zij moeten voldoen – Johan de Krom

En natuurlijk zijn er zzp’ers die inzien dat ze inmiddels beter af zijn in vast dienstverband dan als zelfstandige. Ik voer op dit moment gesprekken met zeven zzp’ers die weer graag bij ons aan de slag willen, maar nu als werknemer. Ik vind dat een goede ontwikkeling en het is ook wat wij willen: het merendeel eigen personeel en ploegen van gespecialiseerde aannemers aangevuld met een kleine flexibele schil van zzp’ers of liever gezegd ozp’ers, ondernemers zonder personeel.”

Alex Kort (MKB Bouw):

“Crisis of geen crisis, wij werken alleen met eigen mensen”

“Nog een paar jaar en dan bestaan we vijftig jaar. En al die jaren hebben we onze projecten uitsluitend met eigen mensen uitgevoerd. Dat geldt voor onze beide uitvoerende bedrijven –  aannemingsbedrijf Project Rotterdam en bouwbedrijf Project Rotterdam Kwaliteitsbouw (PRK) – waar in totaal 120 medewerkers een goedbelegde boterham verdienen. Het aannemingsbedrijf realiseert gevelmetsel-, lijm-, stel- en voegwerk en beschikt over een goed geoutilleerde materieeldienst. Klanten zijn grote en middelgrote bouwbedrijven met projecten in de brede regio van Leiden tot Breskens. PRK is een klassiek bouwbedrijf dat nieuwbouw, verbouw, renovatie en onderhoud verricht, met name voor particulieren.

Al die jaren hebben we onze projecten uitsluitend met eigen mensen uitgevoerd – Alex Kort

Onze klantenkring kent ons als een betrouwbare en dus gewaardeerde partner, ook al zijn we niet de goedkoopste. De waardering hangt nauw samen met het feit dat we alleen met eigen mensen werken. Mede daardoor kunnen we afspraken nakomen, de veiligheid op orde hebben, grip hebben op het niveau van vakmanschap, regels hanteren en naleven voor een ordentelijke bouwplaats en uitsluitend met gedisciplineerd en geschoolde teams aan het metselkoord verschijnen. Opdrachtgevers laten merken dat ze de voorkeur geven aan onze aanpak. Hun projectleiders en uitvoerders kennen onze mensen van eerdere projecten en weten precies wat ze aan ons hebben. In 2024 zijn we door Dura Vermeer Bouw Zuid-West bijvoorbeeld verkozen tot partner van het jaar op het gebied van veiligheid. Een mooie opsteker en een bevestiging dat we een beleid voeren dat zich heeft bewezen én eigentijds is.

Werken met eigen mensen kent ook beperkingen. Je kunt nooit meer aannemen dan je met je eigen mensen aankunt. En in 2013, op het dieptepunt van de crisis, vond je onze vakmensen op projecten diep in België, tegen de Franse grens aan; alleen maar om onze medewerkers aan het werk te houden. Maar ja, dat zijn nu eenmaal de gevolgen van een consequent doorgevoerd personeelsbeleid, dat ook een goede strategie blijkt om de medewerkers aan je te binden. We kennen namelijk nauwelijks verloop. Verder spreekt het overigens voor zich dat we een geëngageerd leerbedrijf zijn, al 47 jaar.”