Mooie plannen, kapotte fundering
Elk jaar opnieuw belooft Den Haag het grote getal: honderdduizend woningen per jaar. Er komt een realisatiestimulans van miljarden, een nieuwe Wet regie volkshuisvesting, een vernieuwde Nota Ruimte. Op papier is het kabinet vastberaden, maar wie de begrotingsstukken van dit voorjaar naast elkaar legt, ziet een ander beeld. Geld voor de wegen, het spoor en de stations om al die nieuwe wijken te ontsluiten, is er namelijk amper.
Begin dit jaar maakten Rijk en regio afspraken over infrastructuurinvesteringen. Grote nieuwe aanlegprojecten zaten er dit keer niet in omdat er steeds meer geld gaat naar onderhoud en vernieuwing van bestaand asfalt en spoor. Bovendien kampen lopende projecten met tegenvallers door hogere prijzen en een krappe arbeidsmarkt. Voor iets nieuws, specifiek gericht op nieuwbouwwijken, blijft daardoor minder ruimte over dan gehoopt.
Tot zover de theorie, want vooral als het gaat om onze infrastructuur staan we er nog veel slechter voor dan Den Haag zich lijkt te realiseren. Reden voor een brede coalitie waaronder VNG, Cumela, Techniek Nederland, Bouwend Nederland en VNO-NCW/MKB-Nederland om hun grote zorgen te uiten. Zij vragen het kabinet om op korte termijn structureel meer te investeren in infrastructuur. Hun argument daarvoor is helder: zonder dat geld komen de bereikbaarheid, economische groei, woningbouw, veiligheid en brede welvaart verder onder druk te staan.
Aanleiding voor de brief is de afsluiting van de Merwedebrug, die volgens de briefschrijvers laat zien dat de infrastructuur er slechter aan toe is dan gedacht. Landelijk nemen storingen, stremmingen en gewichtsbeperkingen toe. Dat de zorgen niet uit de lucht komen vallen, tonen ook de cijfers. Volgens het kabinet en de Algemene Rekenkamer is tot en met 2038 zo’n 34,5 miljard euro extra nodig voor beheer, onderhoud en vernieuwing van de netwerken van Rijkswaterstaat, 20 miljard voor het spoor en ongeveer 30 miljard voor nieuwe ontwikkelprojecten. Waar al dat geld vandaan moet komen, is nog de vraag.
Voor de woningbouw is die discussie geen bijzaak. Zonder een structurele oplossing blijft de ontsluiting van nieuwe woonwijken afhankelijk van toevallige meevallers in een krappe begroting. De oproep laat zien dat het besef inmiddels breed leeft dat mooie woningbouwplannen weinig voorstellen zonder een fundament dat ze ook daadwerkelijk kan dragen.