“Geen snelle meters, maar tijd voor kwaliteit”

Theo Noorlander, Operationeel Directeur STRAATWERK Nederland

Nu de dagen weer kort zijn geworden, de bomen weer kaal zijn en de feestdagen naderen, realiseer ik me dat het jaar 2025 ook alweer bijna teneinde is. En dat, terwijl we nog volop bezig zijn met wat ons dit jaar allemaal is overkomen. Naast de beslommeringen van alle tijd, werd de straatmakers branche begin dit jaar geconfronteerd met het programma ‘Goed Werkgeverschap’ van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Doel van het programma ‘Goed Werkgeverschap’ is: betere naleving van wet- en regelgeving. Naleving door de bedrijven zelf, maar ook in de (productie)keten waarbinnen die bedrijven invloed hebben op de arbeidsomstandigheden bij andere bedrijven – bijvoorbeeld als opdrachtgever. Het programma richt zich op sectoren en ketens waar de risico’s op oneerlijk, ongezond en onveilig werk het grootst zijn. De straatmakersbranche had de eer om als eerste beroepsgroep hiermee te worden geconfronteerd en dat hebben wij geweten ook. Maar laat ik hier direct zeggen dat wij de controles door de NLA op naleving van de wet- en regelgeving toejuichen. In geval van de straatmakers gaat het in vele gevallen om terugdringing van de fysieke belasting.

Op zich is dit niet nieuw, sinds 1 januari 2007 moesten in redelijkheid en billijkheid al aaneengesloten werken van tenminste 1.500 m² machinaal verwerkt worden. En al vrij snel werd dat machinaal, tenzij. CROW te Ede heeft daarvoor de afgelopen jaren publicaties 255, 282 en 324 uitgegeven. Hierin is het gehele proces helder en duidelijk omschreven: hoe te komen tot een verantwoorde afweging tussen handmatig en mechanisch straatwerk? Dit alles om de fysieke belasting van de beroepsgroep te beperken en dat is geen overbodige luxe, sterker nog het is bittere noodzaak.

Gebrek aan kennis

Dat vanuit het programma ‘Goed Werkgeverschap’ de NLA werken controleert en daar waar nodig bij overtreding van de wet werken stillegt is toe te juichen. Wat wel jammer is: de opdrachtnemer is het slachtoffer hiervan, terwijl in het merendeel van de gevallen de oorzaak ligt bij de opdrachtgever. En die opdrachtgever van straatwerk is in de meeste gevallen een Nederlandse gemeente. Juist van zo’n organisatie mag je toch verwachten dat zij de wet kent en zich als zodanig daarnaar verhoudt. Echter, dit blijkt in de praktijk vaak niet het geval.

De kennis hieromtrent en de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt, zowel in de ontwerpfase als in de uitvoeringsfase, is nagenoeg niet aanwezig. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk.

Het niet laten slagen van het tegengaan van fysieke belasting als het gaat om aanbrengen van elementenverharding ligt niet alleen aan opdrachtgeverszijde, ook de opdrachtnemers dragen hierin verantwoordelijkheid. Wij hebben het met zijn allen gewoonweg niet voldoende opgepakt en laten gebeuren. Dus laten we vooral naar onszelf kijken en niet de NLA hiervoor verantwoordelijk stellen.

Goede voornemens

Nu het einde van het jaar nadert is het ook weer tijd om na te denken over de goede voornemens voor het aankomende jaar 2026. Ik zou daar graag een voorschot op willen nemen voor zowel de opdrachtgevers en opdrachtnemers: maak na ruim achttien jaar het terugdringen van de fysieke belasting bij de beroepsgroep straatmakers nu echt tot een succes! Dit succes hebben wij als maatschappij nodig om het vak aantrekkelijk te houden. Hierdoor kan er weer meer instroom komen, zodat er in de toekomst ook nog straten, stoepen en pleinen aangelegd kunnen worden.

Opdrachtgever; verdiep je in de vergewisplicht vanuit het arbeidsomstandighedenbesluit artikel 2.26 en neem je verantwoordelijkheid in zowel ontwerp- als uitvoeringsfase.

Opdrachtnemer; maak vooral gebruik van je waarschuwingsplicht als tijdens de aanbestedingsfase iets je niet duidelijk is of als het straatwerkplan ontbreekt bij de stukken. Ga altijd uit van het machinaal verwerken van elementenverharding.

Heb je als opdrachtgever of opdrachtnemer vragen, stel die dan aan onze hulplijn. Deze kan je vinden via https://www.vandestraat.org/.

Ik wens je voor nu en de toekomst het goede, maar vooral veilig en gezond werken toe.

Theo Noorlander
Operationeel Directeur STRAATWERK Nederland