“Schrap regels die niet werken”

Tekst: Geert Hilferink

‘Vraag bouwers waar behoefte aan is. Zij kennen de markt.’

In aansluiting op de presentatie over de woningbouwproductie en werkgelegenheid voor 2026 en verder, stond het woningdebat van het Economisch Instituut voor de Bouw gepland. Drie politici en MKB-Nederland-voorzitter Jacco Vonhof reflecteerden op het podium van het DeLaMar Theater op stellingen en vragen van dagvoorzitter Martijn de Greve.

Voor het woningdebat had het EIB politici uitgenodigd die op landelijk, regionaal en lokaal niveau acteren en betrokken zijn bij woningbouw. Zo was Liesbeth Grijsen, BBB-gedeputeerde Wonen van de provincie Overijssel te gast, net als Fred Crone, lid van de Eerste Kamer namens GroenLinks-PvdA en Julius Terpstra, CDA-wethouder Wonen en Bouwen van Leiden. Jacco Vonhof schoof namens de mkb-bouwsector aan.

Transparantie en rust

Over de vraag wat de nieuwe regering wel of niet moet doen om de woningnieuwbouw te stimuleren, liepen de meningen niet ver uiteen. “Je moet woningbouw niet onnodig complex maken. In Overijssel weten de overheid en de sector elkaar goed te vinden en werken we heel transparant samen. En dat heeft succes”, zei Grijsen.

Die transparantie wordt in Leiden ook toegepast. Terpstra: “Door met open boeken te werken, creëren we gezamenlijk vertrouwen. Daar hoort ook beleid bij dat niet steeds wijzigt. De woningnood is ook lokaal verkiezingsthema nummer 1. Het is dus essentieel om plekken aan te wijzen voor woningbouw en daar voorwaarden voor te bepalen. Zodra die vastliggen, moet er niet meer gemorreld worden aan die voorwaarden. De overheid moet zorgen voor rust op het gebied van regelgeving.”

Andere prioriteiten

Crone zag de netverzwaring als belangrijke prioriteit voor de nieuwe regering. “Kijk naar goede voorbeelden zoals in Veenendaal waar warmtenetten slim worden ingezet om het elektriciteitsnetwerk te ontlasten op piekmomenten. Zo kan het geld veel efficiënter worden ingezet.”

Vonhof vroeg zich na de presentatie van Van Hoek af of het niet tijd is om andere urgente thema’s meer aandacht te geven. “Er wordt al jaren gediscussieerd over de bouw van 100.000 woningen per jaar. Daar komen we nu al aardig in de buurt en de vooruitzichten voor de komende jaren zijn ook positief. Als we de cijfers mogen geloven gaan we richting de 90.000 woningen per jaar, het is dus niet alleen maar ellende.”

We hebben behoefte aan robuuste regelgeving waarmee bouwen aan wonen en mobiliteit gestimuleerd wordt

Demografische uitdagingen

Volgens de voorman van MKB-Nederland staat het land voor enkele stevige demografische uitdagingen. “Denk aan de zorg en defensie. We hebben straks op elke aow’er twee werkenden. Dat vraagt om gerichte arbeidsmigratie.” Vonhof ziet dan ook een belangrijke opdracht voor het minderheidskabinet als het gaat om het sluiten van maatschappelijke akkoorden en minder voor politieke akkoorden. “We hebben beleid voor tien jaar en langer nodig, niet voor vier jaar.”

Grijsen en Terpstra wezen ook op de gevolgen van demografische ontwikkelingen. “Een andere bevolkingssamenstelling zorgt ook voor andere woonwensen”, aldus Terpstra. Grijsen benadrukte dat de overheid de bouwsector meer moet betrekken bij ontwikkelingen. “Vraag bouwers waar behoefte aan is. Zij kennen de markt en weten wat nodig is om te versnellen.”

Defensie als concurrent

De flinke investeringen die het nieuwe kabinet in defensie voorstelt, zal invloed hebben op andere sectoren, ook de bouw. Vonhof benadrukte dat investeringen in wegenbouw en infra gezamenlijk opgepakt kunnen worden. “Daarbij kunnen verschillende geldstromen aangeboord worden dus dat levert ook de bouw- en infrasector wel werk op. De keerzijde is dat ik regelmatig mkb-ondernemers spreek die zeggen dat defensie hun talenten ophalen met een betere cao. Daar zit natuurlijk wel een risico voor andere sectoren.”

Het vraagt om fundamenteel doordenken, lichtte Vonhof toe. “Er moeten keuzes gemaakt worden over personeel en ruimte. We hebben overal tekort aan, behalve aan één ding en dat zijn regels.”

Robuuste regelgeving

Daarmee kwam een van de grootste belemmeringen in de bouw ter sprake. De vier panelleden waren het roerend eens over het teveel aan regels. “We hebben behoefte aan robuuste regelgeving waarmee bouwen aan wonen en mobiliteit gestimuleerd wordt. Er zijn nu te veel regels om het doel te bereiken”, zei Grijsen. Volgens Crone moet de focus van het kabinet niet liggen op regels, maar op langetermijnvisie en betrouwbare afspraken.

“We zijn niet tegen regels in het algemeen, maar wel tegen goedbedoelde regels die niet werken. We moeten terug naar waar het om gaat en dat is wederzijds vertrouwen”, zei Vonhof.

Keuzes bieden kansen

Crone: “Van het totale oppervlak van Nederland is slechts 13% bebouwd dus 87% niet. De stelling dat er geen ruimte is om te bouwen is dan ook niet steekhoudend. Met duidelijke keuzes over de verdeling tussen natuurgebieden en locaties waar gebouwd kan worden is er volop ruimte beschikbaar.”

Ook Grijsen ziet die ruimte. “Er zijn harde besluiten nodig, en de mogelijkheden daarvoor zijn er zeker. Ook voor de natuur geldt dat we moeten kiezen welke we wel en welke niet behouden. Anders gaat het slot er niet af.”

Hypotheekrenteaftrek

Het afbouwen of zelfs helemaal afschaffen van de hypotheekrenteaftrek was door Van Hoek tijdens zijn presentatie al kort aangehaald. “DNB brengt het als de oplossing voor de problemen op de woningmarkt, maar ik blijf die ‘mythe’, zoals ik het graag noem, ontkrachten. Het zal zeker op korte termijn de markt juist verder onder druk zetten.”

Volgens Crone kan het geleidelijk afbouwen van de renteaftrek als maatregel wel uitgelegd worden. “De hypotheekrenteaftrek kost de staat 8 tot 9 miljard euro per jaar. Als je door beperking van de aftrek jaarlijks 1 of 2 miljard bespaart en die inzet voor startersleningen en de huursector heb je het beste van twee werelden.”

Een suggestie die Terpstra kan delen. “Zolang het stapsgewijs gaat en de opbrengst wordt ingezet voor woningbouw, houd je als overheid het vertrouwen.”