Casussen voorgelegd aan de Belastingdienst
De Wet DBA is na jarenlang uitstel van handhaving begin dit jaar weer opgepakt door de Belastingdienst. En dat heeft ingrijpende gevolgen voor de zzp’ers en voor degenen die zzp’ers inschakelen. Gebouwschil Nederland, één van de brancheorganisaties in de achterban van de AFNL, heeft de Belastingdienst gevraagd commentaar te leveren op een aantal gevallen. Doel: meer duidelijkheid voor de mkb-ondernemers in de achterban over wanneer iemand als zzp’er aangemerkt wordt en wanneer niet.
Tekst: Arie Grevers – Foto’s: Gebouwschil Nederland, VOLGT
De casussen van Gebouwschil Nederland zijn samengesteld op basis van praktijkverhalen en dus heel herkenbaar voor de ondernemers. In dit artikel worden er eentje uitgelicht en samengevat. Het complete rapport met uitvoerige beschrijvingen is via e-mail op te vragen bij de directeur van de branchevereniging, Robert Frank Houbaer (houbaer@gebouwschilnederland.nl) onder wiens auspiciën de publicatie tot stand kwam.
Zes voorbeelden
De rapportage omvat zes casussen over een dakdekker, een metselaar (nieuwbouwprojecten), een kalkzandsteenlijmer, een voeger, een uitvoerder (groot nieuwbouwproject) en een werkvoorbereider. Allemaal zzp’ers die ingeschakeld worden door gespecialiseerde aannemers. Na een nauwkeurige omschrijving van de omstandigheden waaronder ze ingezet worden, volgt bij wijze van analyse een opsomming van mogelijke onduidelijkheden die aandacht vragen, zogeheten rode vlaggen. Deze zijn in dit artikel achterwege gelaten omdat deel overlappen met het laatste onderdeel: de uitvoerige reflectie van de Belastingdienst op de praktijkvoorbeelden. In dit artikel behandelen we dus één voorbeeld. Waarbij de reflectie van de Belastingdienst vrijwel integraal is overgenomen.
De dakdekker
Een dakdekkersbedrijf geeft een zeer ervaren zzp’er per dag diverse korte opdrachten. In het tijdsframe van 07.30 tot 17.30 mag hij zelf zijn tijdsplanning bepalen binnen de grenzen van de planning van de opdrachtgever. De zzp’er ontvangt zijn dagplanning op een tablet die zijn opdrachtgever hem verstrekt heeft. Mocht een werk uitlopen dan past de opdrachtgever de planning aan. Spoedklussen meldt de opdrachtgever via de telefoon. Aansluitend volgt bevestiging via het planningssysteem. Het is een serieus te nemen zzp’er. Hij heeft zijn zaakjes op orde en werkt onder een contract (modelovereenkomst) dat past bij het kortcyclische karakter van de opdrachten. De zzp’er factureert wekelijks, normaliter 8 uren per werkdag à 50 euro excl. BTW per uur. Eventueel meerwerk wordt conform de daarvoor geldende regels verrekend.
De zzp’er rijdt in zijn eigen bedrijfswagen naar de verschillende opdrachten toe en beschikt over eigen gereedschappen – volledig geoutilleerd, waaronder ladders en elektrisch goedgekeurd gereedschap.
Kleding en samenwerken
Ook beschikt de zzp’er over eigen werkkleding met opdruk van zijn bedrijfslogo. Waar mogelijk draagt de zzp’er zijn eigen werkkleding, maar dat is niet altijd toegestaan. Klanten van de opdrachtgever, vaak woningcorporaties, eisen dat de werkzaamheden worden uitgevoerd in kleding van de opdrachtgever.
Heel soms, uit oogpunt van veiligheid en arbo-regelgeving, werkt de zzp’er samen met een werknemer van de opdrachtgever aan een opdracht, maar dat zijn uitzonderingen. De werkrelatie tussen opdrachtgever en zzp’er bestaat al jaren, maar elk jaar wordt deze opnieuw bepaald. De zzp’er heeft nog andere opdrachtgevers, veelal particulieren. Echter zijn jaaromzet haalt hij voor 90 procent bij het dakdekkersbedrijf.
Reactie Belastingdienst
▶ de aard en duur van de werkzaamheden
De werkende verricht diverse korte opdrachten. De aard van de werkzaamheden varieert. De opdrachten variëren van periodiek gepland vastgoedonderhoud tot spoedreparaties. De werkende is ervaren en werkt doorgaans zelfstandig. Het is niet duidelijk of sprake is van een resultaatsverplichting (met concreet te behalen doelen met financiële consequenties) of een inspanningsverplichting.
[Tip: Het is aan te raden om duidelijke einddoelen af te spreken. Je kunt bijvoorbeeld 10% van de betaling achterhouden en het restant pas uitbetalen na correcte oplevering.]
De werkende werkt hoofdzakelijk voor de opdrachtgever en doet dit op structurele basis (voor langere tijd). Structureel (voor langere tijd) voor (hoofdzakelijk) dezelfde opdrachtgever werken kan duiden op een arbeidsovereenkomst.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst, omdat de werkende hier hoofdzakelijk en op structurele basis (voor langere tijd) voor de opdrachtgever werkzaamheden uitvoert.
▶ de manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald
De opdrachtgever bepaalt via een door hem ter beschikking gestelde tablet de planning en volgorde van de werkzaamheden. De werkende ontvangt de opdrachten via het planningssysteem en moet zich houden aan de dagplanning die door de opdrachtgever is vastgesteld. Hoewel de werkende enige vrijheid heeft in het bepalen van zijn werktijden, moet hij wel binnen het tijdsframe van 07:30 uur tot 17:30 uur werken en de planning van de opdrachtgever respecteren.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst.
▶ de mate waarin de werkzaamheden én de opdrachtnemer onderdeel zijn van
de organisatie van de opdrachtgever
De werkzaamheden van de werkende – het leggen, onderhouden of repareren van dakpannen – vormen een wezenlijk onderdeel van de bedrijfsvoering van de opdrachtgever. Werk dat ook door de werknemers van de opdrachtgever wordt verricht. De werkzaamheden voor de opdrachtgever hebben een structureel karakter. De werkende verricht namelijk regelmatig werkzaamheden voor de opdrachtgever. Het werk is daarmee ons inziens ingebed in de organisatie van de opdrachtgever. Hoewel de werkende een eigen bedrijfswagen heeft en met eigen gereedschap werkt, wordt in sommige situaties van de werkende geëist dat hij in de bedrijfskleding van de opdrachtgever werkt. Vanuit de (particuliere) eindklant bekeken kan dit de schijn wekken dat de werkende onderdeel uitmaakt van de opdrachtgever.
Dezelfde werkzaamheden worden ook verricht door mensen in loondienst.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst.
▶ wel of geen verplichting het werk persoonlijk uit te voeren
De werkende zal het werk persoonlijk moeten uitvoeren. Uit de casus blijkt niet dat de opdrachtgever toestemming heeft gegeven dat de werkende zichzelf kan laten vervangen bij ziekte of andere calamiteiten, en ook niet dat dat voorgekomen is.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst.
▶ de manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen
De samenwerking wordt jaarlijks opnieuw bepaald, maar in de praktijk bestaat deze al jaren. De werkende haalt maar liefst 90% van zijn omzet uit deze opdrachtgever. Dit duidt op een sterke economische afhankelijkheid. Deze afhankelijkheid geeft de opdrachtgever een zekere bepaalmacht. Nergens blijkt dat sprake is van gelijkwaardige onderhandelingen of dat daadwerkelijk onderhandelingen plaatsvinden. Weinig onderhandelingsruimte voor de werkende kan wijzen op een arbeidsovereenkomst.
[Tip: Zorg voor een duidelijke offerte en laat zien dat er onderhandeld is over de afspraken.]
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst.
Laat zien dat er onderhandeld is over de afspraken
▶ de manier waarop de beloning wordt uitbetaald
De werkende factureert op wekelijkse basis. Bij het opstellen van de factuur wordt uitgegaan van een 8-urige werkdag en een vast uurtarief. Kleinere schommelingen in kortere of langere dagen worden door beide partijen voor lief genomen. Eventueel meerwerk kan in bepaalde onvoorziene omstandigheden in rekening worden gebracht.
Het zelfstandig opstellen en versturen van een factuur is kenmerkend voor een zelfstandige, maar de frequentie en de structuur van de betalingen kunnen hier ook wijzen op een arbeidsovereenkomst.
[Tip: Wekelijkse facturatie is een indicatie van schijnzelfstandigheid.]
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken in loondienst.
▶ de hoogte van de beloning
Het gehanteerde (vaste) tarief is €50,- per uur. De beloning ligt boven het regulier cao-loon. De hoogte laat enige ruimte voor reservering voor tijden waarin er geen betaald werk is: ziekte, arbeidsongeschiktheid en pensioen.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken als zelfstandige.
▶ de mate waarin de opdrachtnemer bij de opdracht commercieel risico loopt
De opdrachtgever en de werkende hebben garantiebepalingen opgenomen in hun overeenkomst. De werkende zal in dit geval garant staan voor het beoogde eindresultaat. Ook zal de werkende bij het aanbrengen van schade het aansprakelijkheidsrisico dragen. De werkende heeft een eigen bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en dekt (een deel van) het risico.
Belastingdienst: Wij herkennen bij dit gezichtspunt een situatie van werken als zelfstandige.
▶ de mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen,
bijvoorbeeld door te zorgen voor naamsbekendheid en nieuwe opdrachten
De werkende beschikt over eigen vervoer en gereedschap, maar draagt in bepaalde gevallen wel bedrijfskleding van de opdrachtgever. Vanuit de (particuliere) eindklant bekeken kan dit de schijn wekken dat de werkende onderdeel uitmaakt van de opdrachtgever. De werkende verricht ook voor andere opdrachtgevers (particulieren) soortgelijke opdrachten. Maar liefst 90% van de opdrachten verkrijgt de werkende echter van de opdrachtgever. Hierdoor is de werkende economisch afhankelijk van de opdrachtgever. De werkende gedraagt zich daarmee in beperkte mate als ondernemer.
Conclusie en afsluiting
De vraag of bij deze arbeidsrelatie tussen de werkende en opdrachtgever sprake is van loondienst of werken als zelfstandige dient te worden beantwoord door alle feiten en omstandigheden in onderlinge samenhang te beoordelen. Gebruikmakend van de bovenstaande gezichtspunten zien wij in deze casus nadrukkelijk risico’s op schijnzelfstandigheid.
Met dank aan Gebouwschil Nederland.