Nu in BouwBelang

Jakub Keller: 'Elke dag anders' 

En verder:
+ Op weg naar circulair bouwen
+ 'Versterking restauratiesector moet' 
+ 'Jezelf steeds verbeteren' 

Versterking restauratiesector noodzaak

Restauratiebedrijven kunnen hun positie verbeteren door een proactieve opstelling richting opdrachtgever, meer onderlinge samenwerking bij het aanvliegen van projecten en bevordering van restauratiegerichte opleidingen. Dat zijn de belangrijkste bevindingen waarmee het EIB komt in het rapport ‘Gespecialiseerde restauratiebedrijven in beeld’.

Het Platform voor Gespecialiseerde Aannemers in de restauratie, waarbij elf brancheorganisaties zijn aangesloten, bestaat een jaar. En dan wil je weten hoe de vlag erbij hangt. Wat zijn de prioriteiten op de strategische agenda voor de komende jaren? Daarom heeft het EIB  opdracht gekregen onderzoek te doen naar arbeid, scholing en certificering bij de branches in de restauratiesector. Die branches zijn: metselaars (AVM), leidekkers (NVVL), molenmakers (NVVM), smeden (NGK), restauratieschilders (ONL), glazeniers (OVG), erfgoedhoveniers (EGH), rietdekkers (VR), steenhouwers (VRS), voegers (VNV) en timmerlieden (VTR).

Presentatie onderzoek

 EIB-onderzoeker Martin Koning heeft eind maart de rapportage aan de branches gepresenteerd. Het eerste exemplaar is door de voorzitter van het platform, Wim van der Maas, aangeboden aan Barbera Wolfensberger, directeur-generaal Cultuur en Media van het ministerie van OCW. Dat gebeurde in het museum Lambert van Meerten in Delft, een 19e eeuws neo-renaissance woonhuis dat momenteel wordt gerestaureerd onder regie van Hendrick de Keyser, de vereniging die zich inzet voor het behoud van monumentaal erfgoed. Een passende locatie waar een lid uit de achterban van het platform, Steenhouwerij Maarssen, aan het werk is. Bedrijfsleider John van de Heuvel verzorgde na de presentatie een rondleiding, waardoor het gezelschap inzicht kon krijgen in de uitdagingen van een dergelijke complexe restauratie. Zoek maar eens een passend stuk wit Carrare-marmer voor de beschadigde zwart/wit geblokte vloer in de vestibule. Je begint dan met een poging te achterhalen uit welke groeve het beschadigde of vervuilde marmer afkomstig is. Of: hoe zit het met de oppervlaktebewerking van het natuursteen in de gevel? Is het gefrijnd of gescharreerd? Scharreren – kleine groeven aanbrengen met een beitel – is handwerk en daar heb je een ervaren vakman voor nodig.

Laagste prijs
De uitvoerder illustreerde met zijn uitleg onbedoeld wat in het rapport staat en waarover tijdens de bijeenkomst aan de hand van stellingen is gediscussieerd. In één zin: restaureren is een gespecialiseerd ambacht dat je alleen met ervaren en goedgeschoolde vakmensen bij bekwame dan wel gecertificeerde bedrijven kunt uitvoeren. En dat wil je zo houden. Gelegenheidsrestaurateurs en beunhazen hebben niks te zoeken op de restauratiebouwplaatsen. Komt dat dan voor? Jazeker, en dat zie je vooral bij restauraties aan panden die in handen zijn van particulieren. Die gaan doorgaans voor de laagste prijs. De gemeentelijke toezichthouders beschikken vaak over onvoldoende kennis om de kwaliteit te bewaken. Verder hebben overheidsopdrachtgevers vanwege de hoogte van de aanneemsommen te maken met restauraties die alleen Europees aanbesteed kunnen worden. En dan speelt niet zelden de laagste prijs eveneens een doorslaggevende rol.

Opleidingsmodule voor vmbo

Door deze ontwikkelingen verdwijnt de kennis en het vakmanschap. Dat kan uiteindelijk leiden tot de aftakeling van de vaderlandse monumenten. Geen gewenste ontwikkeling; evenmin voor de overheden die verantwoordelijk zijn voor de instandhouding van monumenten. Wat is ertegen te doen? De bedrijven lijken met de rug tegen de muur te staan. Het EIB constateert in zijn rapportage, dat er voor bepaalde branches weinig of soms zelfs helemaal geen opleidingsmogelijkheden zijn. Daar komt nog bij dat de restauratiebranche vaklieden zal kwijtraken nu de reguliere bouw weer aantrekt.
De inrichting van een vmbo-basisopleiding restauratiewerk dat een voldoende landelijke dekking heeft, kan volgens het EIB weer voor aanwas van jonge vaklieden zorgen. Deze basisopleiding dient dan modules voor de verschillende branches te omvatten. Aandacht voor thema’s van deze tijd, als duurzaamheid, circulariteit, digitalisering en robotisering mag in die basisopleiding niet ontbreken.
(foto opleiding of opleiding 1.jpg hierbij)

Ondernemerschap

Los van een soort deltaplan voor restauratieopleidingen, zijn er nog enkele aanbevelingen ter harte te nemen, ten einde de restauratiesector op een positie te brengen die ze verdient. Het EIB bij monde van Martin Koning: “Neem geen afwachtende houding aan, maar zoek de klant op en vertel hem of haar wat je met al je kennis en vakmanschap in petto hebt. Toon ondernemerschap. Dat kun je ook doen met een team van restauratiebedrijven die elkaar aanvullen. Als je met zo’n team ook nog eens projectoverschrijdend samenwerkt, raak je steeds beter op elkaar ingespeeld. Hierdoor is de positie op de aanbestedingsmarkt te verbeteren.”
Ook op het terrein van certificering is nog een slag te maken, immers lang niet alle branches in de sector kennen, behalve de gebruikelijk beoordelingsrichtlijnen, een kwaliteitscertificaat.