Bestelauto Expo 2018 Bestelauto Expo 2018

Nu in BouwBelang

Kajsa Ollongren: 'Ambacht mag niet verloren gaan' 

En verder:
+ 10 jaar mkb-kracht van de AFNL
+ Debat kleinschalige vakopleiding
+ Toekomstbestendig door samenwerking 

Samen sterker en scherper

De AFNL werkt met enige regelmaat samen met andere organisaties in de bouw en aanverwante branches. Met de afbouwbrancheorganisatie NOA is een nauwe samenwerking ontstaan op politiek beleidsmatig vlak en de Stichting AFNL/NOA opgericht, ook wel het Politiek Beleidsbureau van AFNL-NOA genoemd. Wat doet die stichting nou precies? Daarover bericht het Stichtingsbestuur. In de kaders komen de directeuren van enkele andere brancheorganisaties aan het woord waarmee de Aannemersfederatie op een aantal terreinen samenwerkt. Soms in gelegenheidscoalities op bepaalde dossiers of in cao-verband.

“Ondernemers van kleine en middelgrote bedrijven zijn mensen die met hart en ziel een onderneming opbouwen en ontwikkelen. Ze willen gewoonweg niets anders doen, dan dat ene bouwambacht uitoefenen samen met een ploeg vakbekwame medewerkers. Rijk hoeven ze er niet van te worden. Een eerlijke boterham verdienen en af en toe wat extra’s om te investeren is voor de meesten al voldoende. De belangen van die mensen wil ik graag vertegenwoordigen.”
Aan het woord is de voorzitter van de Stichting AFNL/NOA, Sharon Gesthuizen. Ooit, voor haar woordvoerderschap Economische Zaken in de Tweede Kamerfractie van de SP (11 jaar), was ze zes jaar lang zelfstandig ondernemer. Samen met NOA-voorzitter Hendrik Ruys en Philip van Nieuwenhuizen (AFNL), geeft ze een toelichting op de agenda van de  stichting. 

Perfecte match
Een SP-vrouw in ondernemerskringen. Dat lijkt een niet alledaagse combi. 
Hendrik Ruys: “Ja, daar keken we wel even van op. Een VVD’er zou voor vele ondernemers een stuk minder verrassend zijn geweest. Maar iemand van de SP? Dat is toch de partij die zich vooral sterk maakt voor werknemers?! Een hardnekkig vooroordeel, dat al snel terzijde geschoven kon worden na de eerste gesprekken met Sharon in 2017. Al in 2010 had ze de publicatie 100% hart voor de zaak geschreven, waardoor de kleine ondernemer in beeld kwam bij de SP-fractie. Een vernieuwde versie van deze brochure schreef ze in 2016 samen met haar collega van destijds, Dennis de Jong. Wij zagen al snel in dat ze de perfecte match was: een goed gevoel voor het mkb, communicatief en prima contacten in het Haagse.”

Agenda
Wat zijn in grote lijnen de kernpunten van de AFNL/NOA-beleidsagenda? 
Sharon Gesthuizen: “Dat is een gelijk speelveld op de bouwmarkt. Dan hebben we het over arbeidszaken en over gelijke dan wel proportionele aanbestedingseisen aan alle opdrachtnemende partijen in de bouwkolom. Dat heeft weer alles te maken met wet- en regelgeving en daarvoor moet je bij de leden van de Tweede Kamer en het kabinet zijn. Enkele vaste thema’s in de contacten met ‘politiek Den Haag’ zijn: werkbare regels voor medewerkers met onbepaald contract, goed ambachtelijk georiënteerd onderwijs met passende opleidingen, fatsoenlijk ontslagrecht en inperking van de doorbetalingsverplichting bij ziekte van medewerkers, een rechtvaardige aanbestedingspraktijk en last but not least de afstemming van de pensioengerechtigde leeftijd op de zware beroepen. En dan zijn er nog de uitdagingen van deze tijd, waarover we graag meepraten. Om beter te kunnen scoren op al die mkb-punten, proberen we op specifieke topics zoveel mogelijk andere partijen in de bouwkolom aan boord te krijgen die hetzelfde nastreven.”

MKB Toets
Een belangrijke mijlpaal van AFNL en NOA is de totstandkoming van de MKB Toets. AFNL en NOA stonden nog voor de oprichting van de stichting aan de wieg van deze toets, die Kamerbreed gedragen wordt en door het Kabinet is overgenomen en nu door staatssecretaris Mona Keizer wordt uitgevoerd; de eerste twee pilots draaien. Het instrument moet voorkomen dat goedbedoelde wetgeving in de praktijk averechts uitpakt voor het mkb en moet worden getoetst op alle voor bedrijven geldende nieuwe wet- en regelgeving. 
Philip van Nieuwenhuizen: “Het is zaak dat we de vinger aan de pols houden en er voortdurend op hameren dat de toets zo snel mogelijk wordt ingevoerd. Daarnaast moet de, gelijktijdig met de MKB Toets ontstane commissie Van Straalen (knelpunten bestaande regelgeving) snel aan de slag met de vele weeffouten in de bestaande wetgeving, die moeten worden geëlimineerd. Neem bijvoorbeeld loondoorbetaling in het tweede ziektejaar.” 

Cultuuromslag

Er wordt nog altijd onvoldoende gebruik gemaakt van de kennis en ervaring in de bouwketen. Dat is ook een punt waar de stichting aandacht voor vraagt.
Hendrik Ruys: “Kijk eens naar onze ondernemers. Er is daar zoveel kennis, ervaring en innovatieve denkkracht aanwezig. Eeuwig zonde is dat de samenleving daar nog zo weinig van profiteert. Dat komt door de nog altijd heersende praktijk van aanbesteden tegen de laagste prijs. Een andere oorzaak is het traditionele denken langs hiërarchische lijnen in de bouwketen, waardoor de toegesneden kennis van de gespecialiseerde aannemer zelden wordt aangesproken door degene die de plannen ontwikkelt. Terwijl deze toch een interessante bijdrage zou kunnen leveren aan de technische kwaliteit van het eindproduct. Wij zeggen: haal die kennis naar de ontwerpfase.”
Philip van Nieuwenhuizen: “We houden een warm pleidooi voor een wijze van aanbesteden, waarbij de kwaliteit en de innovatieve oplossingen leidend zijn. Als je daarbij ook nog eens de onderhoudsfase van een project, weg of kunstwerk betrekt, zul je zien dat je uiteindelijk ook nog eens goedkoper uit bent.”

Topsectorenbeleid
Het is niet de eerste keer dat AFNL/NOA de cultuuromslag bepleit. Ook toen het Topsectorenbeleid gestalte kreeg, vond de Aannemersfederatie dat de bouwsector ook aangemerkt diende te worden als topsector. Juist omdat de sector producten en projecten realiseert die raken aan eigentijdse vraagstukken als de veilige en toch open inrichting van de openbare ruimte, de klimaatopgave (mobiliteit versus vermindering CO2-uitstoot, energieneutraal wonen en werken, meer groen in de steden, klimaatbestendige infrastructuur, enz.). Dat rechtvaardigt een positie, waarbij de bouw en infra samen met ander topsectoren en opleidingsinstituten zoekt naar antwoorden op de vragen van vandaag.
Sharon Gesthuizen: “Denk ook aan uitdagingen op het terrein van sociale innovatie: hoe versterken we door betere samenwerking onze concurrentiepositie? En tegelijk kunnen we ervoor zorgen dat iedereen meedoet. De bouw is bij uitstek een sector waar de inclusieve samenleving gevierd kan worden.” Het is goed om te zien dat de voorzitter van de TaskForce Bouw nu pleit voor de bouw als topsector, maar dit had jaren eerder gekund, aldus de AFNL.

Lastenverlichting

De crisis heeft er behoorlijk ingehakt. Vele bedrijven hebben jaren achtereen op hun reserves ingeteerd. De reserves kunnen – nu het weer wat beter gaat – weer aangevuld worden. 
Hendrik Ruys: “Maar daartoe moet ons wel de gelegenheid geboden worden. De overheid kan daaraan bijdragen door de sector tegemoet te komen met stimulerende maatregelen. Wij denken aan lastenverlichting op arbeid, verlaging van belastingdruk op winst voor zowel ondernemers die onder de IB als onder de VPB vallen. En ook bepleiten we, net als dat in de crisistijd het geval was, een verlaagd BTW-tarief op een deel van de bouwwerkzaamheden, waardoor je de particuliere opdrachtgever kunt overhalen te investeren in bijvoorbeeld de energieprestatie van zijn woning.”

Elkaar scherp houden
Er zijn ook punten waarop de beide brancheorganisaties van inzicht verschillen. Denk bijvoorbeeld aan de Wet Private Kwaliteitsborging. Hoe gaat het bestuur daar binnen de stichting mee om?
Philip van Nieuwenhuizen: “Natuurlijk, inzichten kunnen verschillen, maar dat maakt de samenwerking alleen maar boeiender. Want door de discussie over die punten, word je aangezet je eigen positie goed te beargumenteren. Je houdt elkaar scherp en dat kan er soms toe leiden dat je qua standpunt dichter bij elkaar komt en ook op die punten gezamenlijk kunt optrekken. En lukt dat niet, dan doen we dat als AFNL of NOA separaat.”

Michiel Pouwels, directeur Belangenbehartiging CUMELA Nederland

 “Wij willen graag samenwerken op dossiers die we met andere partijen delen. Dat doen we met de Vereniging van Waterbouwers als het gaat over de certificering van kleine vaartuigen. En dat doen we ook met MKB INFRA, één van de leden van de Federatie. Onlangs nog zijn we samen met een delegatie van 35 mensen – ook andere organisaties hadden zich aangesloten – op bezoek geweest bij Rijkswaterstaat. Philip van Nieuwenhuizen heeft het voortouw genomen en omdat een goede relatie op dat niveau ook in ons belang is, zijn we er graag bij. De impact is groter als je gezamenlijk optrekt. Neem de Omgevingswet, daar hangt zoveel aan vast, dat het vele bedrijven in uiteenlopende branches raakt. Als je daar invloed op wilt uitoefenen, doe je dat samen. 
Belangrijke voorwaarde is, dat je inzicht hebt in elkaars agenda’s. En daarvoor is het zinvol dat je elkaar met enige regelmaat ziet. Al was het maar om even bij te praten. Op die manier zijn ook de eerste contacten gelegd met de Federatie, met Wim van der Maas die mijn voorganger nog kende vanuit de tijd dat hij directeur was bij MKB Nederland. Hij wilde aanvankelijk een engere samenwerking, maar dat paste ons en ook de lidverenigingen van de AFNL niet zo goed, want daardoor zouden we mogelijkerwijs andere partijen kunnen uitsluiten. Zoals het nu gaat – samenwerken waar dat zinvol is en ieder vanuit zijn eigen kracht – bevalt het eigenlijk prima. De contacten zijn goed en ook in de toekomst zullen we elkaar weten te vinden. Rest mij nog de Federatie van harte te feliciteren.”

Nico Rietdijk, directeur NVB

 “Van harte gefeliciteerd jubilaris! Met genoegen denk ik terug aan onze samenwerking. Het was hartje crisis, de jaren 2013, 2014 en 2015. In korte tijd ontstond er toen een fantastisch contact met de AFNL. Los van het feit dat het ook persoonlijk goed klikte tussen mij, Wim van der Maas en Rielèn van der Hoek, hebben we echt wat op poten gezet. Het water stond de ondernemers aan de lippen. Bedrijven moesten sluiten en personeel kwam op straat te staan. We zijn de actie Bouw Nou Op gestart en samen met de bonden naar Den Haag gegaan om de mensen daar te overtuigen van de ernst van situatie. We zeiden: trek zoveel mogelijk bouwplannen naar voren. Laat de bouwbedrijven werken. Want je krijgt leegloop, vakbekwame mensen worden werkeloos en zoeken ander werk. Goede bouwbedrijven verdwijnen. En straks, na de crisis, komt er een tsunami aan projecten los. Dan moeten we constateren dat er schaarste is aan materialen, aan goede en betrouwbare bouwbedrijven en vooral aan vakkundige medewerkers. Precies dat zien we nu gebeuren. 
Door omstandigheden – bestuurswisseling, andere mensen en ook van onze kant hebben we het wellicht wat laten versloffen – is het contact enigszins verwaterd. Ik vind dat jammer en eigenlijk is het hoogtijd om weer eens met elkaar te gaan praten en elkaars agenda’s te  vergelijken. Want wat we nu beleven is de keerzijde van de crisismedaille. En die vraagt ook om samenwerking en gerichte acties. We moeten die varkenscyclus een keer doorbreken voor een gezonde en vitale bedrijfstak. We hebben nu weer te maken met een stijgende grondprijs en dat heeft alles te maken met wat wij de vier H’s hebben gedoopt: het tekort aan huizen, handjes en heipalen gecombineerd met de vraag ‘wat gaat de hypotheekrente doen?’ Laten we snel weer eens afspreken. Ik kijk ernaar uit.”
 

Fries Heinis, algemeen directeur Bouwend Nederland

 “Een tienjarig jubileum is op zich geen verdienste. Je komt immers nog maar net kijken. Maar een koepelstructuur voor brancheverenigingen opbouwen tijdens de diepste bouwcrisis die ons land na de tweede wereldoorlog heeft gekend, is een prestatie van formaat en daarmee wil ik de Aannemersfederatie van harte feliciteren. 
Ik vertel geen geheim als ik zeg, dat onze relatie met de AFNL in de eerste jaren na de oprichting moeizaam verliep. Maar de laatste tijd, met name vanaf de cao-gesprekken in 2015 is dat wat ons betreft helemaal ten goede gekeerd. En dat heeft zich voortgezet. Onlangs nog heb ik een prima en constructief gesprek gevoerd met de nieuwe directeur Jaco Uittenbogaard. De ontspannen sfeer waarin we met elkaar omgaan is tekenend voor hoe we elkaar willen zien: als collega-organisaties die ondanks kleine verschillen op tal van beleidsterreinen samen kunnen optrekken. Ook in ónze achterban zitten vele mkb-bedrijven. Het ene bedrijf voelt zich prima thuis bij ons en het andere kiest voor de Federatie. Is wellicht een kwestie van temperament, presentatie, organisatie en betrokkenheid. Doordat men kan kiezen is de kans dat het aantal georganiseerde bedrijven toeneemt alleen maar groter geworden. En dat is onderaan de streep alleen maar winst voor de bouwsector. 
Het bestaansrecht van een organisatie bepalen de leden en dat doen ze met de voeten. Als het hun bij ons niet bevalt, zoeken ze een andere organisatie. Dat is marktwerking. Een monopolie leidt doorgaans tot kwaliteitsverlies. Een gezonde concurrentie kan een verbetering van de dienstverlening bewerkstelligen. Zo houden we elkaar scherp.”